Dag groep acht

Zo’n acht jaar kwam je hier – misschien wel negen
Week in, week uit zat jij hier in de klas
Nog even, en dan hoeft dat dus niet meer

Hier heb je taal en rekenen gekregen
En volgend jaar komt dat weer goed van pas
Als je je kennis verder uit gaat breiden

Beleef het nog een allerlaatste keer
Soms ging het als vanzelf, soms viel het tegen
Nog even, dan is niets meer hoe het was

Geen juf of meester, maar ‘mevrouw, meneer’
Het moeten wennen aan de roostertijden
En lekker chillen in een tussenuur

Dag lieve klas, dag jongens en dag meiden
Geniet van jullie nieuwe avontuur!

Geschreven voor alle achtstegroepers die deze weken de basisschool verlaten – mijn eigen klas in het bijzonder. Gepubliceerd in de Rijnpost van 11 juli 2018.

Veenendaal, een dorp (Ichthus Cultuurdag 2018)

Verdwenen is het oude veen
Waarmee dit dorpje ooit begon
We groeven ons er dwars doorheen
En vormden zo ons eigen land
Met baggerbeugels in de hand
Waardoor de grond als rook verdween
Het was een zwaar en klein bestaan
Maar kijk zo’n veenwerker eens aan:
De handen vol met blaren
Zit hij, een kleinkind op z’n knie,
Gevangen in melancholie
Wat voor zich uit te staren:

Waar is mijn Veenendaal gebleven?
Hier ligt heel mijn geschiedenis
Ik woonde hier mijn hele leven
Maar kijk hoe het veranderd is!

Toen kwam de kleine nijverheid
Waarbij elk huisje garen spon
Maar die verloor al snel de strijd
Van de sigaren en textiel
Waar veel mee te verdienen viel
De faam ervan was wijd verspreid
Je werkte voor een schamel loon
De lange dagen doodgewoon
Geleid door de sirene
Die tijden zijn voorgoed vergaan
De arbeider, hij laat een traan
Om wat er is verdwenen:

Waar is mijn Veenendaal gebleven?
Hier ligt heel mijn geschiedenis
Ik woonde hier mijn hele leven
Maar kijk hoe het veranderd is!

De industrie heeft plaatsgemaakt
Voor hoogbouw en een winkelhart
Het dorpse zijn we kwijtgeraakt
Geen Scheepjeswol of VSW
Maar campus voor de ICT
Een stad die in zijn voegen kraakt
Met groeipijn en parkeergedoe
Waar gaat het met dit dorp naartoe?
Kan ik het nog vertellen?
En zullen over vijftig jaar
Mijn nu-nog-kinderen elkaar
Dezelfde vragen stellen?

Waar is mijn Veenendaal gebleven?
Hier ligt heel mijn geschiedenis
Ik woonde hier mijn hele leven
En kijk hoe het veranderd is!

Geschreven ter gelegenheid van de Ichthus Cultuurdag 2018 voor het programmadeel ‘Franse chansons en Veense gedichten’. Geïnspireerd door ‘La Montagne’ van Jean Ferrat (en de Nederlandse bewerking ‘Het dorp’ door Wim Sonneveld); je kunt het ook zingen op die melodie.

Ga door (Beeldend Veenendaal 2018)

(foto: Theo Hendriks)

Twee weken heb je kunnen exposeren
Hoe jij gevormd hebt wat je had bedacht
In foto, beeldhouwwerk en schilderij

Onstuimig is de drang om te creëren
Alleen begrensd door je verbeeldingskracht
Of hooguit door de maten van het linnen

Jouw eigen werk, het hangt hier zij aan zij
Met anderen die zich lieten inspireren
Door wat hun scheppingsdrang te binnen bracht

Nu is de expositie weer voorbij
En voelt het misschien even leeg van binnen
Geloof me: dit is niet het einde, hoor

Je krijgt vanzelf weer zin om te beginnen
Ga door, ga alsjeblieft nog heel lang door

Voorgedragen bij de sluiting van Beeldend Veenendaal 2018; 20 april 2018 (foto: Theo Hendriks)

Het vuur en de duif (Beeldend Veenendaal 2018)

Vogelvlucht (foto: Theo Hendriks)

Oranjerode vlammen, grijze luchten
Haal water, want de wereld staat in brand
En of je vechten wilt of liever vluchten
Je kiest toch meestal de verkeerde kant

Vertrouw niet al te veel op wereldmachten
Hun nieuwe morgen is van korte duur
Wat dageraad lijkt, brengt vaak lange nachten
Wij blussen doorgaans vuur met nog meer vuur

Maar tussen het gestamp en het gekletter
Klinkt plotseling een nieuw en teer geluid
Er vonkt iets hoopvol wits in het geknetter
Het klapwiekt boven de ellende uit

Ver boven alle vlammen hier beneden
Licht trillend in de hitte zweeft de vrede

Voorgedragen tijdens de sluiting van Beeldend Veenendaal 2018; geschreven bij het kunstwerk ‘Vogelvlucht’ van Marga Scherpenzeel (foto: Theo Hendriks); 17 april 2018.

Vriendschapsband

Hier vieren Olomouc en Veenendaal
De banden die we in een kwart eeuw smeedden
Je hoort vandaag het krachtige verhaal
Van vijfentwintig jaar gedeeld verleden

We zoeken wat ons met elkaar verbindt
En overbruggen samen de verschillen

Vandaag ter ere van de warme band
Een feest van hart tot hart en hand in hand

Het gaat niet om het kunnen, maar het willen
Wie woorden zoekt, zal merken dat hij vindt

Zo krijgt de stedenband een diepe reden
Een hoopvol teken voor ons allemaal
Daarvan getuigen onze beide steden:
De vriendschap overwint in elke taal

Voorgedragen bij de viering van 25 jaar Stedenband Veenendaal-Olomouc; 8 april 2018.

Kieswijzer

Vandaag is eindelijk de keus aan jou!
Een hogeschool of juist een nieuwe bioscoop?
Op zondag naar de kerk of liever stappen?

Meer geld voor groen op straat of juist voor blauw?
Parkeergarages maar in de verkoop?
Wordt Rondweg-Oost nu wel of niet verbreed?

Mag de gemeente zomaar bomen kappen?
Een rem op winkel– en kantorenbouw?
En mogen oude bouwsels naar de sloop?

Dat gratis sporten, wie gaat daarvoor lappen?
Hoe wordt het winkelcentrum aangekleed?
En wat te doen met fietsen naast de klemmen?

Voor wie op deze keuzes nog geen antwoord weet:
Geeft niks, je hoeft alleen maar te gaan stemmen

Keatssonnet bij de gemeenteraadsverkiezingen. Gepubliceerd in de Rijnpost van 21 maart 2018.

Lef (Amateurkunstfestival 2018)

Je handen en je mond en ook je ogen
Zij zijn je meest gebruikte instrument
En door je creatieve geest bewogen
Wordt duidelijk wie jij van binnen bent

Ja, goed gereedschap is het halve werk
Wat nu nog volgen moet, is inspiratie
Een geestesbeeld, zo helder en zo sterk
Een aanzet voor je volgende creatie

Je aarzelt – hoe begin je aan je boek
Je stopt – je hand blijft voor de toetsen zweven
Je twijfelt – geen penseelstreek op het doek
De vraag is: durf jij zo jezelf te geven?

Zo kom je langzaamaan tot het besef
Je hebt nog één ding nodig: dat is lef

Voorgedragen tijdens de opening van het Amateurkunstfestival 2018 ‘Lef’ in de Cultuurfabriek. 10 februari 2018.

Ook dichters sterven

Vandaag zal er een dichter overlijden
Zoals ook gister en de dag daarvoor
En morgen zal het vast niet anders zijn

Met ademloze woorden staakt het strijden
Slechts hoorbaar voor het goed geoefend oor
Getuige van de stilte binnenin

Onsterflijkheid is ook voor schrijvers schijn
Geen dichter kan zich van de tijd bevrijden
Al klinken zinnen soms nog eeuwen door

Dus al bepaal je metrum en refrein
En kies je woorden voor een fraai begin
Het slot is voor ons allemaal te groot

Nee, niemand kent het einde van de zin
Er is niets ongerijmder dan de dood

Voorgedragen tijdens de opening van Amateurkunstfestival Veenendaal 2018 ‘Lef’ in de Cultuurfabriek.

Volle agenda

Het nieuwe jaar, in nevelen gehuld –
Eén dag nog, dan is januari klaar
Die nevel is nu echt wel opgetrokken

En je agenda heeft zichzelf gevuld
Je weet het wel: zo gaat het jaar na jaar
De tijd gaat op aan hogere belangen

Geen tijd meer om nog te gaan zitten mokken
Want elke afspraak is je eigen schuld:
Je maakt ze zelf, dus kiezen op elkaar

Toch wil zo’n lege bladzij wel eens lokken
Dan wordt je door een vreemd gevoel bevangen
En denkt: Ach, was ik maar voor altijd vrij…

Daar moet je niet te lang in blijven hangen
Want dan is februari ook voorbij

29 januari 2018, gepubliceerd in de Rijnpost van 31 januari 2018.

Ik zie je (Lichtjesfeest 2017)

Ik zie je bij de boom, je ogen glanzen
De lichtjes spiegelen in jouw gezicht
Jij ziet het moois in alles, nieuwe kansen

Ik zie je bij de boom, je ogen dicht
Je weet dat jij op niemand hoeft te wachten
Want jouw geliefde leeft al in het licht

Ik zie je bij de boom, en je gedachten
Als lichte veertjes of zo zwaar als steen
Een dankbaar hart of zucht om nieuwe krachten

Ik zie je bij de boom, zie om je heen
Die glanzende gezichten om je dansen
Een kring van licht: je bent hier niet alleen

Maak dus maar vast een afspraak met elkaar
Ik zie je bij de boom, tot volgend jaar

Voorgedragen op het Lichtjesfeest 2017 – Veenendaal verlicht Veenendaal op 29 december 2017.

De boom is groot (Lichtjesfeest 2017)

De boom is groot, de lichtjes lijken klein
Toch doen ze heel het Marktplein stralen
Dan spreekt je hart, het deelt in vele talen
Herinneringen die zo dierbaar zijn
Van vreugde en geluk, gemis en pijn
De sterke takken dragen jouw verhalen
De boom is groot

Breng alles met je naar dit mooie plein
Je diepe dromen en je idealen
Gedachtenkronkels waar je in kunt dwalen
En zoek je plekje aan de lichtjeslijn
De boom is groot

Voorgedragen op het Lichtjesfeest 2017 – Veenendaal verlicht Veenendaal op 29 december 2017

Voor Joyce

Zie hier, bewijs van jouw bestaan:
Alsof ze daar al jaren hoorden
Jouw mooie, zelfgekozen woorden
Waaraan je niet voorbij kunt gaan

Dit zijn de klanken van je dromen
Beweeglijk als een vlammend vuur
Nu vastgeklonken op de muur
Voor ieder die hier langs zal komen

Zo vastgepind lijkt het verstard
Maar als een vlinder op de winden
Zal dit gedicht een plekje vinden
In elk geopend mensenhart

Zo ben jij mens in al je zinnen
Jij brengt wat buiten is naar binnen

Voorgedragen op 16 december ter gelegenheid van de onthulling van een gedicht van Joyce Willemse door ‘Gedichten op Muren’ in de Hoogstraat. 15 december 2017.

Bladmuziek

Opzij, het blaasensemble komt eraan
Hun woest geloei is al van ver te horen
In strakke linie schrijden ze naar voren
Ze zijn door niets en niemand te verslaan

Geen mens kan nog een zinnig woord verstaan
Ook zij niet, met die doppen op hun oren
Ze laten zich door weer of wind niet storen
Hun echelon zal blazend voorwaarts gaan

Hun instrumenten wervelend paraat
Zo wordt de buurt van bladafval bevrijd
Maar vluchtig is hun smetteloze spoor

Als Sisyphos gaan zij voor altijd door
Eén zuchtje wind – ’t is lucht en ledigheid –
Daar dwarrelt al hun werk weer over straat

Italiaans sonnet bij het schijnbaar onbegonnen werk van gemeentelijke bladblazers, 11 november 2017; gepubliceerd in de Rijnpost van 15 november 2017.

De winnaar is… (Cultuurprijs 2017)

De namen zijn genoemd, nu wordt het stil
Bedrieglijk als het oog van een orkaan
Er is maar één ding dat je horen wil
– Hoe kan de tijd ineens zo langzaam gaan?

Gespannen als een veer is heel je wezen
En je gedachten nemen eigen vlucht
Als acrobaten hangen tussen twee trapezen
Verwachting en verzuchting in de lucht

Je slikt de stilte uit je droge keel
Het leven vloeit je bonkend door de oren
Niets zeggen nu, want alles is te veel
Je wil alleen nog maar het antwoord horen

Een enerverende gebeurtenis
Het klinkt zo simpel: ‘En de winnaar is…’

Voorgedragen op 3 november 2017 ter gelegenheid van de uitreiking van de Cultuurprijs Veenendaal 2017. 

Kom binnen (bij de Kunstroute)

Kom verder, blijf niet langer wachten
Vandaag mag jij hier binnen komen
Hier zijn voor jou al mijn gedachten
Zoek maar een plekje in mijn dromen

Kom maar en let niet op de rommel
Niet elk ideetje laat zich vangen
Maar ook wat eindigt in gefrommel
Mag hier nog even blijven hangen

Hier vorm ik met mijn eigen hand
De felle beelden uit mijn hoofd
De vonken van mijn kloppend hart

Hier ligt het tussen wit en zwart
Precies zoals het was beloofd
De werkplaats van mijn dromenland

Geschreven ter gelegenheid van de jaarlijkse Kunstroute Veenendaal. 29 september 2017. Gepubliceerd in de Rijnpost, 4 oktober 2017.

Turf steken

Met baggerbeugels door het water heen
Op zoek naar telkens nieuwe lagen veen
Om die gedroogd als turven te verbranden
Waardoor de grond hier dus als rook verdween

Aak

Hier op de Veense vaarten zag je vaak
Een platte schuit, die noem je ook wel ‘aak’
Daar kon een boer van alles mee vervoeren
Die had toen al een bootje van de zaak

De Oude of St. Salvatorkerk

Je hele leven ben je aan het werk
En aan het einde wacht daar kalm en sterk
Al eeuwenlang de stevige gestalte
Van de Salvator – nu de Oude Kerk

Schaap

De herder onderdrukt een grote gaap
Hij telt zijn handel: schaap na schaap na schaap
Het grasland is gevuld met witte wolken
Zijn dromenland wordt nu gevuld met slaap

Spinnewiel

Met één voet op het plankje, in de maat
Een wiel dat snorrend in de rondte gaat
De spinster met haar vliegensvlugge handen
Draait witte vlokken wol tot dunne draad

Standaardmolen

Twee molens in het dorp, is dat niet veel?
Het Veen had niet alleen een Gelders deel
Maar ook een Stichts, en dat ging niet goed samen
Dus maalde ieder elk zijn eigen meel

Bijenkorf

Het ruikt hier fijn naar bloesem en naar hei
Daar danst een zomerzotte honingbij
Van bloem naar bloem en dan de korf weer binnen
Want op de bijenmarkt is toegang vrij

Sigaar

Geef door die bladeren, en vouw en rol!
De mallen moeten liefst vandaag nog vol
Het klonk zo simpel: thuis sigaren maken
Maar als dit lang zo doorgaat, draai ik dol

Lampion

Straks valt de avond, werken kan dan niet
Zo donker dat je bijna niets meer ziet
Dan wordt het tijd een lichtje aan te steken
Vanavond vieren wij weer Lampegiet

Schoorsteenpijpen

De schoorsteenpijp die zich hier fier verhief
Was voor de industrie heel productief
Waardoor de Veense welvaart op kon stomen
De vuile lucht – die namen we voor lief

Kwatrijnen bij de tien drijvende objecten, gemaakt door leerlingen van CSV Het Perron.

Tijdlijn

Hier liggen onze bakens in het water
Ze drijven op de golven van de tijd
Weerspiegelen herinnering voor later
Een stalen canon van voortvarendheid

Al raakt je eigen tijd misschien op drift
De tijdlijn kabbelt kalm in het kanaal
Zie: de geschiedenis van Veenendaal
Ligt hier voor altijd in je hart gegrift

Geschreven en voorgedragen ter gelegenheid van de opening van de historische route van tien drijvende objecten in de Grift, die samen de geschiedenis van Veenendaal verbeelden, gemaakt door leerlingen van CSV Het Perron, maandag 18 september 2017.

Lampegiet

Vanavond vieren wij weer Lampegiet
Een vrolijk feest dat stamt uit vroeger tijden
Met lichtjes om het donker te bestrijden

Nu wordt het donker, maar dat hindert niet
Wij hebben licht om hoop mee te verspreiden
Vanavond vieren wij weer Lampegiet

Al hoor je veel van onheil en verdriet
En lijkt het duister zich steeds uit te breiden
Wij willen ons er niet door laten leiden
Vanavond vieren wij weer Lampegiet

Geschreven ter gelegenheid van Lampegietersavond op 18 september 2017.

Proef Cultuur 2017

Herfstconcert

Mijn tante is een ware drama queen
Het minste snaargeluid doet haar al snikken
En zij hoeft maar een violist te zien
Dan staat ze al haar tranen weg te slikken

Dat grienen is nog niks bij haar geklaag
Nu hangt ze jammerend aan het loket:
In het concertprogramma van vandaag
Ontbreekt haar favoriete strijkkwartet

Haar man, mijn oom, staat kalmpjes aan haar zijde
Een bioloog, wat nuchterder van aard
Hier minder thuis dan in een bloemenweide
Klopt troostend op haar hand en zegt bedaard:

‘Ach lief, precies zoals ik gister zei:
’t Seizoen van de viooltjes is voorbij’

Dal segno

De wereld kan vannacht vergaan
Maar de muziek gaat altijd door
Er komt geen eind aan haar bestaan
De wereld kan vannacht vergaan
En kom je bij het einde aan –
Vanaf het teken weer van voor
De wereld kan vannacht vergaan
Maar de muziek gaat altijd door

Geschreven en voorgedragen ter gelegenheid van de presentatie van ‘Proef Cultuur Veenendaal 2017’ op het Kees Stipplein.

Dag burgemeester (bij het afscheid van Wouter Kolff)

Dag burgemeester, namens allemaal
Bedankt voor wat u deed in raad en daad 
Als burgervader voor de man op straat
Met open oog en oor voor elk verhaal
U zette steeds ons mooie dorp centraal
Bij iedere gebeurtenis paraat
Dag burgemeester
 
Als magistraat was u hier magistraal
Een voorrecht dat nu dus naar Dordrecht gaat
Daarom nog één keer voor u ons verlaat
Bedankt voor wie u was voor Veenendaal
Dag burgemeester
 
Rondeau prime bij het afscheid van burgemeester Wouter Kolff in september 2017; Kolff wordt burgemeester van Dordrecht. Gepubliceerd in de Rijnpost van 6 september 2017.